12 EYLUL 1980

Her sey aslinda bir gecede oldu… 12 Eylül 1980 saat 03.00’de tanklar sehirlerde gezmeye basladiginda bu ayni zamanda yeni bir dönemi isaret ediyordu. Bu tarihten sonra birçok sey eskisi gibi olmayacakti, olmadi da…

ASLINDA Türk halki bir anlamda darbelere aliskindi, 27 Mayis 1960 darbesi ile 12 Mart 1971 muhtirasini yasamisti… Özellikle 70’li yillarda baslayan sag ve sol görüslü gruplar arasi gerginlik durdurulamaz bir boyuta geçmis, hükümetler ve devlet gerginligi yatistirmada yetersiz kalmisti. 1980’e yaklasildiginda yurdun hemen hemen her kösesinden ölüm haberleri geliyordu. Ulke âdeta bölünmüs, kamplasma doruk noktaya ulasmisti. Türk Silahli Kuvvetleri 12 Eylül 1980 günü emir komuta zinciri içinde gerçeklestirdigi askeri müdahale ile yönetime el koydu. Bu müdahale ile 6. Süleyman Demirel hükümeti ve Türkiye Büyük Millet Meclisi feshedildi, sendika ve derneklerin faaliyetleri durduruldu ve genel sikiyönetim ilan edildi. 1970 sonrasinda degistirilen 1961 Anayasasi tamamen rafa kaldirildi ve bir askeri dönem basladi. 12 Eylül 1980 darbesinin ardindan partiler lagvedildi, parti liderleri önce askeri üslerde gözetim altinda tutuldu, ardindan yargilandi.

COLAY: 12 EYLUL DARBESI EKONOMIK SEBEPLERDEN YAPILDI

ILÇENIN taninmis esnaflarindan Ali Colay, darbe yillarinda ve öncesinde Istanbul’da yasadi. Darbe sonrasinda tutuklanan ve idam cezasina çarptirilan Colay, “O yillarda Istanbul’da politika yapiyorduk. THKPC ile birlikte Anayasanin degismesi, emperyalizm hâkimiyetinin kaldirilmasi için mücadele ediyorduk. Siyasi faaliyetlerde bulundum. 1979 yilinda örgütümüz operasyon yedi. Istanbul’un bütün cezaevlerinde kaldim. 10 yillik süre zarfinda akla hayale gelmeyecek iskenceler gördüm 1989 yilinin sonunda disari çiktim. Özür bile dilemediler. 12 Eylül’ün nedenlerinin arkasinda siyasi hiçbir olay yoktu. 12 Eylül ekonomik sebeplerden yapildi. Emperyalizmin isteklerinin gerçeklesmesi için yapilan yüz karasi bir olaydir. Binlerce insan sadece emperyalizm öyle istiyor diye canidan oldu” dedi.

OMAY: DARBEYI TORBALILARA DUYURDUM

TORBALISPOR’UN eski futbolcularindan olan Merih Omay’da, darbeyi yasayanlardan. 1980 yilinda Torbali Belediyesi Baskani Aydin Sezerin Yazi Isleri Müdürlügü’nü yapiyordu. Darbe günü saat 04.00’te Jandarmalarin evine geldigini söyleyen Omay: “Beni yatagimdan kaldirip, belediyeye götürdüler. Askeriyenin darbe yaptigini ve sokaga çikma yasagi oldugunu anons ettim. O gün sokaga çikan tek sivil bendim. Darbe büyük bir hataydi. 12 Eylül, masum insanlarin ölmesine neden oldu. Darbe, Türkiye’yi 20 yil geriye götürdü. Siyasete hiçbir sey vermedi darbe. Sadece yalaka bir toplum ortaya çikardi. Zaten amaçta buydu. Ulkenin gidisatini düsünmeyen, gününü gün eden, arastirmayan bir toplum ortaya çikarmak. Solcusu sagci, sagcisi da solcu oldu. Herkes darbeden büyük zarar gördü” diye konustu.

TURAN: 12 EYLUL YETISMIS, IDEAL SAHIBI NESLI YOK ETTI

DARBE yillarinda Isparta’nin Yalvaç Ilçesi’nde Emlak Bankasi Yalvaç Subesi’nde çalisan ve Ulkücü Memurlar Dernegi üyesi olan, BBP Ilçe Baskani Feyzullah Turan, 12 Eylül’ün yetismis ve ideal sahibi bir nesli yok ettigini söyledi. Darbe günü gözaltina alindigini ifade eden Turan: “Ulkedeki terör ve çatismalarin, akan kanin durmasi için darbe yapilmasi gerekmiyordu. Gözlerim baglanip bir yere kapatildim. Isparta Jandarma Alay Komutanligi’nin kapali spor salonunda tutuldugumu daha sonradan ögrendim. Ailem hayatimdan süphe ediyordu. Arkadaslarimiz, türlü türlü iskencelere maruz kaldi. Suç islemedigim için beni saldilar. Ancak, 27 gün boyunca her an iskence yapacaklar korkusuyla yasadim. O günün acilarini halen çekiyorum” seklinde konustu.

ALTINAY: SORUNLAR DEMOKRASIYLE ÇÖZULUR

TORBALI’NIN deneyimli siyasetçilerinden, DP Ilçe Onursal Baskani Asuman Altinay’da o yillari gazetemize anlatti. Türkiye’nin halen 12 Eylül 1980 darbesinin sikintilarini çektigini söyleyen Altinay: “O yillarda 42 yasindaydim ve Adalet Partisi Ilçe Yönetim Kurulu üyesiydim. Kizim sabah üniversiteye gitmek için evden çikti ve bir süre sonra eve geldi. Ne oldugunu sordugumda, ‘Anne ihtilal olmus’ dedi. Günlerce sokaga çikamadik. Darbeden bir gün önce Ankara’da meclisteydim ve o günde meclis binasinin önünde bombalar patladi. Torbali’dan birçok kisi gözaltina alindi. Her sey demokrasiyle çözülür, ihtilalle çözülmez” diye konustu.