İZELKO Başkanı Akbıyık: Ahilik teknolojiye de uyarlanmalı

Ahiliğin dürüst ticaret, güven, kaliteli üretim, emeğe saygı ve tüketicinin korunması gibi temel değerler üzerine kurulu olduğunu belirten Akbıyık, bu ilkelerin yalnızca geleneksel esnaflıkla sınırlı kalmaması gerektiğini söyledi.

'Ahilik yalnızca törenlerle anlatılmamalı'

Ahilik Haftası'nda yapılan etkinliklerin kültürel açıdan önemli olduğunu ifade eden Akbıyık, Ahiliğin özünün meslek ahlakı olduğunu vurguladı.

Akbıyık, 'Şed kuşanmanın, geleneksel törenlerin ve esnaf ziyaretlerinin elbette kültürel bir değeri vardır. Ancak Ahiliği yalnızca bunlarla tarif edersek özünü eksik bırakırız. Esas miras; işini doğru yapmak, müşterinin hakkını gözetmek ve kazancı ahlakla buluşturmaktır. Ahilik dükknın kapısında başlayıp tezghta bitmemeli; yazılımın koduna, yapay zeknın algoritmasına kadar girmelidir' dedi.

'Dijital sistemlerde de ölçü değişmemeli'

Ticaret araçlarının zaman içinde değiştiğine işaret eden Akbıyık, geçmişte terazinin doğruluğuyla ölçülen ticaret ahlakının bugün dijital sistemler, fiyatlama modelleri ve algoritmalar üzerinden sınandığını dile getirdi.

Akbıyık, '13'üncü yüzyılın çarşısında ahlak teraziyi doğru tutuyordu; bugün aynı ölçü algoritmalarda olmalı. Bir Ahi müşterisini tartıda kandırmıyorsa, dijital platform da fiyatlama, sıralama ve öneri sistemleriyle tüketiciyi yanıltmamalı' diye konuştu.

Yapay zek kullanımında şeffaflık, veri güvenliği, insan denetimi ve hesap verebilirliğin önemine değinen Akbıyık, teknolojik gücün toplumsal sorumluluktan ayrı düşünülemeyeceğini söyledi.

'Vicdanı insan taşıyor'

Yapay zeknın kendi başına ahlaki bir iradeye sahip olmadığını belirten Akbıyık, sorumluluğun teknolojiyi geliştiren ve kullanan insanlarda olduğunu ifade etti.

Akbıyık, 'Yapay zeknın vicdanı yok; vicdanı onu yazan ve kullanan insan taşır. Teknoloji büyüdükçe sorumluluk da büyümeli. Veri, fiyatlama, reklam ve tüketici davranışlarının kullanımı yeni bir meslek etiği gerektiriyor' ifadelerini kullandı.

'Elektronikçiliğin de Ahilik karşılığı var'

Ahilik ilkelerinin elektronikçi esnafı açısından günlük uygulamalarda karşılık bulduğunu belirten Akbıyık, müşterilerin cihazlarını teslim ederken kişisel verilerini ve özel hayatlarını da emanet ettiklerini söyledi.

Akbıyık, müşteri bilgilerinin korunması, gereksiz ürün satışından kaçınılması, değiştirilmeyen parçaların değiştirilmiş gibi gösterilmemesi, kaliteli parça kullanılması, fiyatların açıkça belirtilmesi ve satış sonrası hizmet verilmesinin meslek ahlakının gereği olduğunu kaydetti.

Elektronik atıkların doğru şekilde değerlendirilmesinin de sorumluluğun bir parçası olduğunu ifade eden Akbıyık, meslek ahlakının çevreye karşı sorumluluğu da kapsadığını dile getirdi.

'Geleceğin ustaları etik anlayışa sahip olmalı'

Usta-çırak ilişkisinin teknoloji çağında biçim değiştirerek devam ettiğini belirten Akbıyık, deneyimli teknisyenlerin ve yazılımcıların gençlere yalnızca teknik bilgi değil, bu bilginin hangi amaçlarla ve sınırlar içinde kullanılacağını da aktarması gerektiğini söyledi.

Kod yazan gençler, yapay zek geliştiren mühendisler ve teknoloji şirketlerinin güçlü bir etik anlayışa ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Akbıyık, Ahilik Haftası'nın geçmişi anmanın yanı sıra geleceğin çalışma ahlakının da tartışıldığı bir dönem olması gerektiğini ifade etti.

Akbıyık, 'Teknolojiyi geliştireceğiz, yazılım üreteceğiz, yapay zekyı daha ileriye taşıyacağız. Ama insanı ve hakkı merkezin dışına çıkarmayacağız. Ahiliği geçmişten teslim aldık; geçmişte bırakmak için değil, geleceğe taşımak için' dedi.