Efsane Basbakan Menderes

“Dirimden korkmayacaktiniz. Ama simdi milletle el ele vererek Adnan Menderes’in ölüsü ebediyete kadar sizi takip edecek ve bir gün sizi silip süpürecektir…”

17 Eylül 1961’de idam edilmeden önce bu satirlari kaleme alan merhum basbakanlardan Adnan Menderes’in vefatinin üzerinden tam 51 yil geçti. 27 Mayis darbesinin ardindan Yassiada Mahkemesi’nde hukuksuz bir sekilde yargilanan Menderes’i millet unutmadi. Merhum basbakan ve iki bakan, dün saat 09.00’de Topkapi’daki Anit Mezar’da Gazeteciler ve Yazarlar Vakfi (GYV) tarafindan organize edilen anma programi ile mezari basinda anildi. DP’nin Onursal Ilçe Baskani Asuman Altinay: “Büyük bir devlet adami pisi pisine gitti” dedi.

CHP’DEN IHRAÇ EDILDI, DEMOKRAT PARTI’YI KURDU

1899’da Aydinli varlikli bir çiftçinin çocugu olarak dogan Adnan Menderes, 1931 seçimlerinde CHP’den Aydin milletvekili seçildi. Atatürk’ün ölümünden sonra CHP genel baskani olan Ismet Inönü’nün ‘üretim araçlarini devletlestirme’ faaliyetlerine karsi çikan ve TBMM’deki en sert çikisini ‘Çiftçiyi Topraklandirma Yasasi’ görüsmelerinde yapan Menderes, muhalefeti nedeniyle 1945 yilinda CHP’den ihraç edildi. CHP’den birlikte ihraç edildigi Celal Bayar, Fuad Köprülü ve Refik Koraltan ile 7 Aralik 1945’te Demokrat Parti’yi kurdu. 14 Mayis 1950’de yapilan seçimlerde DP yüzde 52,7, CHP ise yüzde 39,4 oy aldi. Menderes ardindan girdigi 1954 ve 1957 seçimlerinden de birinci çikti.

17 EYLUL’DE IDAM EDILDI

MENDERES’in basbakan olarak tek basina iktidarda bulundugu 19501960 döneminde Türkiye ekonomisi ortalama yillik yüzde 7,8 oraninda büyüdü. Dis politika açisindan da birçok önemli çalismaya imza atan Demokrat Parti hükümeti, 27 Mayis darbesiyle iktidardan indirildi. Ardindan Menderes ve DP yöneticileri için Yassiada Mahkemesi kuruldu. Yüksek Adalet Divani tarafindan yargilanmaya baslandi. Yapilan oturumlar her gece radyoda ‘Yassiada Saati’ programinda halka duyuruldu. Menderes, aralarinda ‘Örtülü ödenek davasi’, ’67 Eylül olaylari’, ‘Vatan cephesi’ gibi 13 ayri davadan yargilandi ve suçlu bulundu. Fatin Rüstü Zorlu ve Hasan Polatkan, 16 Eylül 1961’de sabaha karsi, Menderes ise Imrali adasinda 17 Eylül 1961’de saat 13.21’de idam edildi. Menderes, idam edilmeden önce yazdigi son mektubunda su satirlara yer verdi:

ADNAN MENDERES HURRIYET UGRUNA BASINI KOYDU

“SIZLERE dargin degilim. Sizin ve diger zevatin iplerinin hangi efendiler tarafindan idare edildigini biliyorum. Onlara da dargin degilim. Kellemi onlara götürdügünüzde deyiniz ki, Adnan Menderes hürriyet ugruna koydugu basini 17 sene evvel almadiginiz için sizlere mütesekkirdir. Idam edilmek için ortada hiçbir sebep yok. Ölüme ne kadar metanetle gittigimi, silâhlarin gölgesinde yasayan kahraman efendilerinize acaba söyleyebilecek misiniz? Sunu da söyleyeyim ki milletçe kazanilacak hürriyet mücadelesinde sizi ve efendinizi yine de 1950′ de oldugu gibi kurtarabilirdim. Dirimden korkmayacaktiniz. Ama simdi milletle el ele vererek Adnan Menderes’in ölüsü ebediyete kadar sizi takip edecek ve bir gün sizi silip süpürecektir. Ama buna ragmen duam sizlerle beraberdir” dedi.

‘MENDERES, DEMOKRASI SEHIDI’DIR’

DEMOKRAT Parti Onursal Baskani Asuman Altinay, merhum Basbakan’in 10 yillik iktidari döneminde Türkiye’ye bir devrim yasattigini ifade etti. Altinay, “Adnan Menderes gibi bir insan bu ülkede artik bir sembol haline geldi. Bu zatin ölüm yildönümleri elbette her yil kutlaniyor. Halk, Adnan Menderes’i bu ülkenin bir yitigi olarak görüyor. Millet yitigine ve yitiklerine hep sahip çikmistir. Merhum Menderes çok partili siyasi hayatimizin sembol ismidir. Hayati kadar ölümü de tarihe yazilmistir. Demokrat Parti ile birlikte, küçümsenen, horlanan kalabaliklari iktidara tasimistir. Küçük kalabaliklar Menderes hareketi ile kilitlenmis, iktidara tasinarak söz sahibi olmustur. Adnan Menderes, ‘Demokrasi Sehidi’dir. Yazik oldu. Ölümünden sonra kiymete bindi ama artik çok geç. Insanlara insanca yasamayi ögreten, büyük bir devlet adami pisi pisine gitti”